۷ علت روشن شدن چراغ چک در شرایط مختلف + راهکار

چراغ چک موتور (Check Engine Light) که به شکل یک موتور زرد یا نارنجی روی صفحه کیلومتر شما قرار دارد، یک سیستم هشدار حیاتی است. این چراغ مستقیماً به واحد کنترل الکترونیکی خودرو (ECU یا کامپیوتر خودرو) متصل است. وقتی ECU از طریق سنسورهای مختلف در سراسر خودرو، مشکلی را تشخیص دهد که می‌تواند بر عملکرد موتور یا میزان آلایندگی تأثیر بگذارد، این چراغ را روشن می‌کند تا به راننده اطلاع دهد.

نادیده گرفتن این چراغ می‌تواند منجر به مشکلات زیر شود:

• آسیب جدی به موتور: یک مشکل کوچک در صورت عدم رسیدگی می‌تواند به یک تعمیر پرهزینه (مانند تعویض کاتالیزور) تبدیل شود.
• افزایش مصرف سوخت: بسیاری از ایرادات منجر به احتراق ناقص و افزایش مصرف سوخت می‌شوند.
• افزایش آلایندگی: خودروی شما ممکن است در تست‌های معاینه فنی رد شود.
• کاهش عملکرد خودرو: ممکن است با کاهش شتاب و قدرت موتور مواجه شوید.

«اگر ابزار یا دانش فنی در دسترس ندارید، تیم کارشناسی خودرو سیار می‌تواند در محل خودروی شما را بررسی و کد خطاها را تفسیر کند.»

دلایل روشن شدن چراغ چک

در ادامه لیستی از متداول‌ترین دلایل روشن شدن چراغ چک به همراه علائم و راهکارها ارائه شده است.

۱. شل بودن یا خرابی درب باک بنزین

• توضیح: این مورد، ساده‌ترین، شایع‌ترین و خوش‌بینانه‌ترین علت روشن شدن چراغ چک است. سیستم سوخت‌رسانی خودرو یک سیستم بسته و تحت فشار است. درب باک بنزین وظیفه دارد این سیستم را کاملاً آب‌بندی کند تا از خروج بخارات بنزین (که آلاینده هستند) به محیط جلوگیری نماید.
• علائم: معمولاً هیچ علامت دیگری به جز خود چراغ چک مشاهده نمی‌شود.
• راهکار: این اولین چیزی است که باید بررسی کنید. خودرو را خاموش کرده، به کنار پارک کنید و درب باک را باز کنید. سپس آن را دوباره ببندید و مطمئن شوید که صدای “کلیک” بسته شدن آن را می‌شنوید. اگر چراغ چک به همین دلیل روشن شده باشد، معمولاً پس از چند بار استارت زدن و مقداری رانندگی در طی یک یا دو روز، به صورت خودکار خاموش می‌شود. اگر واشر درب باک ترک خورده یا خود درب شکسته است، باید آن را با یک قطعه جدید تعویض کنید که هزینه‌ی بسیار کمی دارد.

۲. خرابی سنسور اکسیژن (Oxygen Sensor)

• توضیح: سنسور اکسیژن در مسیر سیستم اگزوز قرار دارد و وظیفه آن اندازه‌گیری میزان اکسیژن نسوخته در گازهای خروجی است. این اطلاعات به کامپیوتر خودرو (ECU) ارسال می‌شود تا بهترین نسبت هوا به سوخت را برای احتراق کامل تنظیم کند.
• علائم: خرابی این سنسور باعث ارسال اطلاعات غلط به ECU می‌شود. در نتیجه، ممکن است شاهد افزایش قابل توجه مصرف سوخت، کاهش قدرت موتور، کارکرد نامنظم و ریپ زدن ماشین و گاهی بوی بد شبیه به گوگرد از اگزوز باشید.
• راهکار: نادیده گرفتن این مشکل در بلندمدت می‌تواند به قطعات گران‌قیمتی مانند مبدل کاتالیزوری آسیب بزند. پس از تشخیص با دستگاه دیاگ، سنسور معیوب باید تعویض شود.

مقاله ای که میتواند برای شما مفید باشد: دود سفید اگزوز نشانه چیست؟

۳. خرابی مبدل کاتالیزوری (Catalytic Converter)

• توضیح: کاتالیزور قطعه‌ای حیاتی در سیستم اگزوز است که گازهای سمی و آلاینده (مانند مونوکسید کربن) را به گازهای کم‌خطرتر (مانند دی‌اکسید کربن) تبدیل می‌کند.
• علائم: واضح‌ترین علامت خرابی کاتالیزور، کاهش شدید شتاب و قدرت خودرو است. احساس می‌کنید خودرو “خفه” کرده و به سختی دور می‌گیرد. همچنین ممکن است بوی تخم‌مرغ گندیده از اگزوز به مشام برسد و مصرف سوخت افزایش یابد.
• راهکار: این یکی از گران‌ترین قطعات خودرو است. خرابی آن معمولاً یک معلول است نه علت. یعنی یک مشکل دیگر (مانند خرابی شمع‌ها یا سنسور اکسیژن که سوخت خام را به اگزوز می‌فرستند) باعث از بین رفتن آن شده است. بنابراین، قبل از تعویض کاتالیزور، یک تعمیرکار ماهر باید علت اصلی خرابی آن را پیدا و رفع کند، در غیر این صورت کاتالیزور جدید نیز به زودی خراب خواهد شد.

۴. فرسودگی شمع‌ها یا وایرها (Spark Plugs/Wires)

• توضیح: شمع‌ها وظیفه ایجاد جرقه برای مشتعل کردن مخلوط سوخت و هوا در سیلندر را بر عهده دارند و وایرها، برق ولتاژ بالا را از کویل به شمع‌ها می‌رسانند. این قطعات مصرفی هستند و به مرور زمان کارایی خود را از دست می‌دهند.
• علائم: فرسودگی این قطعات منجر به احتراق ناقص (Misfire) می‌شود که خود را به صورت لرزش موتور (به خصوص در حالت درجا)، کاهش شتاب، افزایش مصرف سوخت و مشکل در استارت خوردن نشان می‌دهد. اگر احتراق ناقص شدید باشد، چراغ چک به حالت چشمک‌زن در می‌آید.
• راهکار: شمع و وایرها باید طبق برنامه سرویس دوره‌ای خودرو (که در دفترچه راهنما ذکر شده) تعویض شوند. این یک تعمیر نسبتاً ارزان و پیشگیرانه است که عملکرد موتور را بهبود می‌بخشد.

مطالعه بیشتر: برق پشت امپر میاد، استارت میخوره ولی روشن نمیشه؟

۵. خرابی کویل احتراق (Ignition Coil)

• توضیح: کویل، ولتاژ پایین باتری (۱۲ ولت) را به ولتاژ بسیار بالا (هزاران ولت) تبدیل می‌کند که برای ایجاد جرقه توسط شمع ضروری است.
• علائم: علائم خرابی کویل بسیار شبیه به خرابی شمع است: احتراق ناقص و لرزش شدید موتور، کاهش محسوس قدرت و روشن شدن چراغ چک.
• راهکار: با استفاده از دستگاه دیاگ می‌توان مشخص کرد که احتراق ناقص در کدام سیلندر رخ داده است. سپس تعمیرکار کویل مربوط به آن سیلندر را بررسی و در صورت نیاز تعویض می‌کند.

۶. خرابی سنسور جریان جرمی هوا (Mass Airflow Sensor – MAF)

• توضیح: این سنسور میزان حجم هوای ورودی به موتور را اندازه‌گیری کرده و به ECU گزارش می‌دهد تا میزان سوخت لازم برای تزریق را مشخص کند.
• علائم: خرابی یا کثیفی این سنسور باعث می‌شود موتور به سختی کار کند، کارکرد نامنظم و خشن در حالت درجا، خاموش شدن ناگهانی خودرو پس از استارت و کاهش شتاب از علائم شایع آن هستند.
• راهکار: گاهی اوقات این سنسور فقط کثیف شده و می‌توان آن را با اسپری تمیزکننده مخصوص MAF تمیز کرد. اما اگر سنسور به طور کامل خراب شده باشد، باید تعویض شود.

۷. نشتی در سیستم خلأ (Vacuum Leak)

• توضیح: موتور برای عملکرد صحیح به یک سیستم خلأ متکی است که از طریق شیلنگ‌های متعددی کار می‌کند. به مرور زمان، این شیلنگ‌ها ممکن است خشک، شکننده و ترک‌خورده شوند و باعث نشتی هوا به داخل سیستم شوند.
• علائم: نشتی خلأ باعث می‌شود دور موتور در حالت درجا بالاتر از حد معمول باشد و کارکرد موتور خشن و نامنظم شود. گاهی اوقات ممکن است صدای “هیس” ضعیفی از زیر کاپوت شنیده شود.
• راهکار: پیدا کردن محل دقیق نشتی کمی دشوار است، اما تعمیر آن معمولاً بسیار ساده و کم‌هزینه است و تنها به تعویض یک شیلنگ ارزان‌قیمت ختم می‌شود.

این‌ها تنها بخشی از دلایل احتمالی بودند. موارد دیگری مانند مشکلات مربوط به سیستم EVAP، ترموستات معیوب یا حتی باتری ضعیف نیز می‌توانند باعث روشن شدن چراغ چک شوند. مهم‌ترین اقدام شما پس از بررسی درب باک، مراجعه به یک تعمیرگاه معتبر برای خواندن کد خطا با دستگاه دیاگ و تشخیص دقیق مشکل است.

علت روشن شدن چراغ چک در حال حرکت

روشن شدن چراغ چک در حین حرکت می‌تواند نگران‌کننده باشد، زیرا نشان می‌دهد که کامپیوتر خودرو (ECU) دقیقاً در همان لحظه که سیستم‌های مختلف تحت بار و در حال کار هستند، یک خطا را شناسایی کرده است. در ادامه به صورت جامع و تفصیلی به بررسی علت روشن شدن چراغ چک در حال حرکت می‌پردازیم.

اقدام فوری: اولین کاری که باید هنگام روشن شدن چراغ چک در حین رانندگی انجام دهید

قبل از بررسی دلایل، اقدام شما در آن لحظه بسیار حیاتی است.

نوع چراغ را تشخیص دهید: ثابت است یا چشمک‌زن؟

• چراغ چشمک‌زن (Blinking/Flashing): این یک وضعیت اضطراری است. به این معنی است که یک مشکل حاد مانند احتراق ناقص شدید در حال رخ دادن است که می‌تواند در عرض چند دقیقه به مبدل کاتالیزوری خودرو (قطعه‌ای بسیار گران) آسیب جدی وارد کند.
• اقدام فوری: بلافاصله پای خود را از روی پدال گاز بردارید. از شتاب‌گیری بپرهیزید. در اولین و امن‌ترین نقطه ممکن کنار بزنید، خودرو را خاموش کنید و با امداد خودرو تماس بگیرید. به هیچ وجه به رانندگی ادامه ندهید.
• چراغ ثابت (Solid/Steady): این وضعیت اضطراری نیست، اما نیاز به توجه دارد. ECU یک خطا را ثبت کرده است.
• اقدام فوری: حواس خود را جمع کنید. به رفتار خودرو دقت کنید. آیا تغییر محسوسی در قدرت موتور ایجاد شده؟ آیا صدای غیرعادی می‌شنوید؟ آیا آمپر آب بالا رفته است؟ اگر خودرو رفتار عادی دارد، می‌توانید با احتیاط به رانندگی تا رسیدن به مقصد یا یک تعمیرگاه ادامه دهید. اما اگر با کاهش شدید قدرت، لرزش یا افزایش دما مواجه شدید، بهتر است کنار زده و خودرو را خاموش کنید.

علل شایع روشن شدن چراغ چک ثابت در حین حرکت

بسیاری از مشکلات تنها زمانی خود را نشان می‌دهند که موتور تحت بار قرار دارد یا به دمای عملیاتی خود رسیده است. به همین دلیل چراغ چک ممکن است ناگهان در جاده یا اتوبان روشن شود.

۱. مشکلات مربوط به سیستم احتراق تحت بار

• توضیح: قطعاتی مانند شمع، وایر یا کویل ممکن است در حالت درجا کار کنند، اما زمانی که شما شتاب می‌گیرید و نیاز به جرقه قوی‌تری دارید، ضعیف عمل کرده و باعث احتراق ناقص (Misfire) شوند. ECU این احتراق ناقص را تشخیص داده و چراغ را روشن می‌کند.
• علائم همراه: احساس لرزش یا “کله زدن” خودرو هنگام شتاب‌گیری، کاهش محسوس کشش و قدرت موتور به خصوص در سربالایی‌ها.
• راهکار: مراجعه به تعمیرگاه برای تشخیص سیلندر خطادار از طریق دستگاه دیاگ و سپس بررسی و تعویض احتمالی شمع، وایر یا کویل معیوب.

۲. نقص در عملکرد سنسورها در شرایط مختلف

• توضیح: بسیاری از سنسورها در پاسخ به تغییرات دما، فشار و جریان هوا کار می‌کنند. یک سنسور که در آستانه خرابی قرار دارد، ممکن است در حالت عادی اطلاعات صحیح ارسال کند، اما با گرم شدن موتور یا افزایش جریان هوا در سرعت بالا، اطلاعات غلط ارسال کرده و باعث روشن شدن چراغ چک شود.
• نمونه‌های رایج:
• سنسور اکسیژن (O2 Sensor): این سنسور برای عملکرد صحیح باید کاملاً داغ شود. ممکن است پس از چند دقیقه رانندگی که سنسور به دمای ایده‌آل می‌رسد، نقص خود را نشان دهد.
• سنسور جریان جرمی هوا (MAF Sensor): ممکن است در دورهای بالای موتور و حجم هوای زیاد، نتواند به درستی گزارش دهد.
• سنسور موقعیت میل‌لنگ یا میل‌سوپاپ: خرابی این سنسورها می‌تواند باعث خاموش شدن ناگهانی خودرو در حین حرکت یا کارکرد بسیار بد موتور شود.
• راهکار: تشخیص کد خطای مربوط به سنسور و بررسی دقیق توسط تعمیرکار. گاهی مشکل از خود سنسور نیست و به سیم‌کشی یا اتصالات آن مربوط می‌شود.

۳. مشکلات مربوط به سیستم سوخت‌رسانی

• توضیح: سیستم سوخت باید بتواند متناسب با نیاز موتور، سوخت را با فشار مناسب تأمین کند. این نیاز در حین شتاب‌گیری و حرکت با سرعت بالا به اوج خود می‌رسد.
• علائم همراه:
• پمپ بنزین ضعیف: ممکن است در حالت درجا فشار کافی را تأمین کند، اما در حین حرکت و نیاز به سوخت بیشتر، کم بیاورد. این باعث می‌شود موتور دچار کمبود سوخت (Lean Condition) شده و چراغ چک روشن شود.
• فیلتر بنزین کثیف یا انژکتورهای گرفته: این موارد نیز می‌توانند جریان سوخت به موتور را محدود کرده و علائمی مشابه پمپ بنزین ضعیف ایجاد کنند.
• راهکار: بررسی فشار سیستم سوخت توسط تعمیرکار و تعویض پمپ بنزین، فیلتر سوخت یا شستشوی انژکتورها در صورت لزوم.

مطالعه بیشتر: فیلتر هوا چیست؟

۴. مشکلات سیستم خنک‌کننده (ترموستات)

• توضیح: ECU دمای موتور را به طور مداوم پایش می‌کند. اگر ترموستات در حالت باز گیر کند، موتور خیلی دیر به دمای عملیاتی خود می‌رسد. اگر در حالت بسته گیر کند، موتور بیش از حد داغ می‌شود (جوش می‌آورد). در هر دو حالت، اگر دما از محدوده استاندارد تعریف شده برای ECU خارج شود، چراغ چک روشن خواهد شد.
• علائم همراه: عدم قرارگیری آمپر آب در جای همیشگی خود (وسط) یا بالا رفتن بیش از حد آمپر آب.
• راهکار: بررسی و تعویض ترموستات. این یک تعمیر نسبتاً ارزان است که از آسیب‌های جدی به موتور جلوگیری می‌کند.

۵. مشکلات مربوط به گیربکس اتوماتیک

• توضیح: در خودروهای مدرن، سیستم کنترل گیربکس (TCM) با ECU موتور در ارتباط مستقیم است. هرگونه خطای جدی در گیربکس، مانند لغزش دنده‌ها، بالا رفتن دمای روغن گیربکس یا خرابی سنسورهای داخلی آن، می‌تواند باعث روشن شدن چراغ چک موتور شود.
• علائم همراه: “تقه‌زدن” شدید هنگام تعویض دنده، گاز هرز خوردن بین دنده‌ها، یا قرار گرفتن گیربکس در حالت اضطراری (معمولاً دنده ۳).
• راهکار: مراجعه فوری به متخصص گیربکس اتوماتیک. مشکلات گیربکس باید به سرعت بررسی شوند تا از هزینه‌های سنگین‌تر جلوگیری شود.

۶. مشکل در سیستم کنترل آلایندگی تبخیری (EVAP)

• توضیح: این سیستم وظیفه دارد بخارات بنزین را جمع‌آوری و به موتور برای سوزاندن بازگرداند. کامپیوتر خودرو به صورت دوره‌ای این سیستم را برای عدم وجود نشتی تست می‌کند. این تست‌ها معمولاً در شرایط خاصی از رانندگی (مثلاً سرعت ثابت) انجام می‌شود. اگر در حین این تست نشتی (حتی از درب باک شل) تشخیص داده شود، چراغ چک روشن خواهد شد.
• علائم همراه: معمولاً هیچ علامت قابل مشاهده‌ای جز خود چراغ چک ندارد.
• راهکار: اولین قدم، اطمینان از محکم بودن درب باک است. اگر مشکل از آن نبود، نیاز به بررسی دقیق سیستم EVAP توسط تعمیرکار برای یافتن نشتی در شیلنگ‌ها یا خرابی شیرهای برقی آن است.

روشن شدن چراغ چک گاهی اوقات

این حالت که به آن خطای “موقتی” یا “Intermittent” می‌گویند، یکی از چالش‌برانگیزترین موارد برای تشخیص است، زیرا زمانی که به تعمیرگاه مراجعه می‌کنید ممکن است چراغ خاموش باشد. ECU یک مشکل را شناسایی می‌کند، اما پس از مدتی شرایط به حالت عادی بازگشته و ECU پس از چند چرخه رانندگی بدون مشاهده مجدد خطا، چراغ را خاموش می‌کند (اما کد خطا معمولاً در حافظه باقی می‌ماند).

دلایل شایع روشن و خاموش شدن متناوب چراغ چک:

• مشکل در اتصالات الکتریکی و سیم‌کشی:

توضیح: این شایع‌ترین دلیل است. یک اتصال شل، سوکت سولفاته زده یا سیم زخمی در دسته سیم موتور (به خصوص سیم‌های متصل به سنسورها) می‌تواند باعث شود که ارتباط سنسور با ECU برای لحظه‌ای قطع و وصل شود. این قطعی لحظه‌ای به عنوان یک خطا ثبت شده و چراغ را روشن می‌کند. با لرزش موتور یا تغییر دما، ممکن است اتصال دوباره برقرار شده و مشکل موقتاً حل شود.

راهکار: نیاز به بررسی دقیق و بصری دسته سیم موتور، سوکت‌های سنسورهای کلیدی (مانند سنسور اکسیژن، سنسور موقعیت دریچه گاز، سنسور دور موتور) دارد. تعمیرکار باید اتصالات را چک کرده و از اسپری‌های تمیزکننده کنتاکت استفاده کند.

• سنسوری که در آستانه خرابی کامل است:

توضیح: یک سنسور (مانند سنسور اکسیژن یا سنسور دمای آب) ممکن است هنوز به طور کامل از کار نیفتاده باشد، اما در شرایط خاصی (مثلاً دمای خیلی بالا یا خیلی پایین) برای لحظاتی اطلاعات خارج از محدوده استاندارد به ECU ارسال کند. ECU این را به عنوان خطا شناسایی می‌کند.

راهکار: حتی اگر چراغ چک خاموش است، به تعمیرگاه مراجعه کنید. کد خطای ذخیره شده در حافظه ECU (که به آن “Pending Code” یا “Stored Code” می‌گویند) می‌تواند تعمیرکار را مستقیماً به سمت سنسور معیوب راهنمایی کند.

• کیفیت پایین سوخت:

توضیح: بنزین با اکتان پایین یا حاوی ناخالصی می‌تواند باعث احتراق ناقص خفیف (Knocking) شود. سنسور ضربه (Knock Sensor) این لرزش‌های غیرعادی را تشخیص داده و ممکن است چراغ چک را روشن کند. با مصرف آن بنزین و سوخت‌گیری مجدد با بنزین باکیفیت، ممکن است مشکل برطرف شده و چراغ خاموش شود.

راهکار: سعی کنید از جایگاه‌های سوخت معتبر بنزین بزنید. اگر مشکل تکرار شد، استفاده از مکمل‌های اکتان بوستر معتبر می‌تواند کمک‌کننده باشد.

• رطوبت یا نفوذ آب:

توضیح: پس از بارندگی شدید یا عبور از چاله‌های آب، رطوبت می‌تواند به اتصالات الکتریکی یا قطعات حساس نفوذ کرده و باعث اتصال کوتاه موقت شود. پس از خشک شدن، مشکل خودبه‌خود برطرف می‌شود.

راهکار: بررسی عایق‌بندی اتصالات و سوکت‌های حساس در قسمت‌های پایینی موتور.

علت روشن شدن چراغ چک بعد از روشن شدن کولر

این یک مشکل بسیار مشخص است. روشن کردن کولر، بار اضافی قابل توجهی را به موتور و سیستم الکتریکی خودرو تحمیل می‌کند. چراغ چک در این حالت نشان می‌دهد که یک قطعه یا سیستم تحت این بار اضافی دچار مشکل می‌شود.

• ضعف در سیستم شارژ (دینام و باتری):

توضیح: کمپرسور کولر بار سنگینی روی دینام قرار می‌دهد. اگر دینام ضعیف باشد یا تسمه دینام شل باشد، نمی‌تواند ولتاژ مورد نیاز سیستم الکتریکی خودرو را تحت این بار تامین کند. افت ولتاژ می‌تواند باعث خطای ECU و سنسورها شده و چراغ چک را روشن کند. باتری ضعیف نیز می‌تواند این مشکل را تشدید کند.

علائم همراه: کم‌نور شدن چراغ‌ها هنگام روشن کردن کولر، لرزش شدید موتور.

راهکار: مراجعه به باتری‌ساز برای تست دینام زیر بار و تست سلامت باتری. در صورت لزوم، دینام باید تعمیر یا تعویض شود و تسمه آن رگلاژ گردد.

• مشکل در سیستم کنترل دور آرام (استپر موتور یا دریچه گاز برقی):

توضیح: وقتی کولر را روشن می‌کنید، ECU به سیستم کنترل دور آرام فرمان می‌دهد که کمی دور موتور را بالاتر ببرد تا بار اضافی کمپرسور را جبران کرده و از خاموش شدن موتور جلوگیری کند. اگر استپر موتور (در خودروهای قدیمی‌تر) یا دریچه گاز برقی (در خودروهای جدیدتر) کثیف یا معیوب باشد، نمی‌تواند این تنظیم را به درستی انجام دهد. این ناتوانی در تنظیم دور موتور می‌تواند به عنوان یک خطا توسط ECU شناسایی شود.

علائم همراه: افت شدید دور موتور یا لرزش شدید و نزدیک به خاموش شدن خودرو بلافاصله پس از زدن دکمه A/C.

راهکار: شستشو و تمیز کردن استپر موتور یا مجموعه دریچه گاز. در صورت خرابی کامل، این قطعه باید تعویض شود.

• فشار بیش از حد یا کمبود گاز در سیستم کولر:

توضیح: سیستم تهویه مطبوع دارای سنسورهای فشار است. اگر فشار گاز کولر به دلیل کمبود یا شارژ بیش از حد، از محدوده استاندارد خارج شود، این سنسورها سیگنالی به ECU می‌فرستند که می‌تواند منجر به روشن شدن چراغ چک شود تا از آسیب به کمپرسور جلوگیری کند.

راهکار: مراجعه به تعمیرکار متخصص کولر خودرو برای بررسی فشار سیستم و شارژ گاز به میزان استاندارد.

علت روشن شدن چراغ چک و نرفتن روی گاز (در خودروهای دوگانه‌سوز CNG/LPG)

این مشکل تقریباً به طور انحصاری به سیستم گازسوز خودرو مربوط می‌شود و نشان می‌دهد که ECU موتور خطایی را تشخیص داده که با عملکرد روی گاز تداخل دارد یا اینکه خود سیستم گاز دچار مشکل شده است.

• شبیه‌ساز انژکتور (Emulator) معیوب:

توضیح: وقتی خودرو روی گاز کار می‌کند، انژکتورهای بنزین قطع می‌شوند. شبیه‌ساز یا امولاتور، سیگنالی را به ECU موتور می‌فرستد که وانمود می‌کند انژکتورها در حال کار هستند تا ECU خطای “مدار باز انژکتور” را ثبت نکند. اگر امولاتور خراب شود، ECU این خطا را تشخیص داده، چراغ چک را روشن می‌کند و به دلیل وجود خطا در سیستم سوخت‌رسانی اصلی، اجازه تغییر وضعیت به حالت گاز را نمی‌دهد. این شایع‌ترین علت است.

راهکار: مراجعه به متخصص سیستم CNG/LPG برای تست و تعویض امولاتور.

• مشکل در سنسور اکسیژن:

توضیح: دمای احتراق گاز با بنزین متفاوت است. اگر سنسور اکسیژن ضعیف یا نیمه‌سوز باشد، ممکن است بتواند در حالت بنزین کار کند، اما در حالت گاز، به دلیل تفاوت در ترکیب دود خروجی، اطلاعات کاملاً غلط به ECU ارسال کند. ECU این اطلاعات را به عنوان یک خطای جدی (مثلاً مخلوط سوخت بسیار رقیق یا بسیار غلیظ) تلقی کرده، چراغ چک را روشن می‌کند و برای جلوگیری از آسیب، خودرو را به حالت بنزین برمی‌گرداند.

راهکار: دیاگ زدن و بررسی پارامترهای سنسور اکسیژن. در صورت نیاز، سنسور باید تعویض شود.

• تنظیم نبودن رگلاتور گاز یا وجود نشتی:

توضیح: اگر رگلاتور گاز به درستی تنظیم نشده باشد یا نشتی در سیستم وجود داشته باشد، فشار گاز ورودی به موتور صحیح نخواهد بود. این امر باعث احتراق ناقص شدید در حالت گاز می‌شود. ECU این احتراق ناقص را تشخیص داده، چراغ چک را روشن کرده و به حالت بنزین سوئیچ می‌کند.

راهکار: مراجعه به مرکز خدمات CNG/LPG برای تنظیم مجدد رگلاتور و تست نشتی کل سیستم.

• مشکلات برقی مربوط به کیت گاز:

توضیح: هرگونه مشکل در سیم‌کشی، رله‌ها یا ECU خود سیستم گاز می‌تواند مانع از عملکرد صحیح آن شده و باعث ارسال سیگنال خطا به ECU اصلی خودرو شود.

راهکار: بررسی کامل سیم‌کشی و اجزای الکتریکی کیت گاز توسط متخصص.

دو حالت اصلی چراغ چک: ثابت و چشمک‌زن

قبل از بررسی دلایل، باید تفاوت بین دو حالت اصلی این چراغ را بدانید:

۱. چراغ چک چشمک‌زن (Flashing/Blinking)

• معنی: این یک وضعیت اضطراری است! چشمک زدن چراغ چک معمولاً نشان‌دهنده‌ی یک مشکل جدی و فعال است که می‌تواند در همین لحظه به موتور یا سیستم اگزوز آسیب برساند. شایع‌ترین علت آن، احتراق ناقص شدید (Severe Misfire) است.
• خطر: احتراق ناقص به این معنی است که سوخت خام و نسوخته وارد سیستم اگزوز و مبدل کاتالیزوری (کاتالیست) می‌شود. این سوخت در کاتالیزور داغ مشتعل شده و دمای آن را به شدت بالا می‌برد که می‌تواند در عرض چند دقیقه آن را ذوب کرده و از بین ببرد. تعویض کاتالیزور یکی از گران‌ترین تعمیرات خودرو است.
• راهکار فوری:

1. فوراً سرعت خود را کم کنید و از شتاب‌گیری‌های ناگهانی بپرهیزید.
2. در اولین و امن‌ترین فرصت ممکن، خودرو را متوقف کرده و موتور را خاموش کنید.
3. به هیچ وجه به رانندگی ادامه ندهید.
4. با امداد خودرو تماس بگیرید و خودرو را به نزدیک‌ترین تعمیرگاه معتبر منتقل کنید.

۲. چراغ چک ثابت (Solid/Steady)

• معنی: این حالت کمتر اضطراری است. ECU یک مشکل را شناسایی و کد خطای مربوط به آن را در حافظه خود ثبت کرده است، اما این مشکل در حال حاضر آسیب فوری به خودرو وارد نمی‌کند.
• خطر: با اینکه وضعیت اضطراری نیست، اما نباید نادیده گرفته شود. مشکل زمینه‌ای می‌تواند به مرور زمان بدتر شده و به سایر قطعات آسیب برساند یا مصرف سوخت را به شدت افزایش دهد.
• راهکار:

1. به رانندگی ادامه دهید اما با احتیاط. به صداهای غیرعادی، تغییر در عملکرد موتور یا بالا رفتن دمای آب توجه کنید.
2. در اولین فرصت (ظرف چند روز) به یک تعمیرگاه مراجعه کنید تا با دستگاه دیاگ، کد خطا را بخوانند و مشکل را تشخیص دهند.

راهنمای گام به گام هنگام روشن شدن چراغ چک

قدم اول: وحشت نکنید! ابتدا بررسی کنید که آیا چراغ ثابت است یا چشمک‌زن.

• اگر چشمک می‌زند: فوراً کنار بزنید و طبق دستورالعمل بالا عمل کنید.
• اگر ثابت است: به مرحله بعد بروید.

قدم دوم: سایر علائم را بررسی کنید. آیا صدای غیرعادی از موتور می‌شنوید؟ آیا آمپر آب بالا رفته است؟ آیا قدرت موتور به وضوح کم شده است؟ این اطلاعات به تعمیرکار کمک زیادی می‌کند.

قدم سوم: درب باک بنزین را چک کنید. این ساده‌ترین، سریع‌ترین و شایع‌ترین علت است. آن را محکم ببندید.

قدم چهارم: به تعمیرگاه مراجعه کنید. مهم‌ترین قدم، اتصال خودرو به دستگاه اسکنر OBD-II (دیاگ) است. این دستگاه کدهای خطا (Error Codes) که در ECU ذخیره شده‌اند را می‌خواند.

• مثال کد خطا: P0420 – Catalyst System Efficiency Below Threshold این کد مستقیماً به مشکل در کاتالیزور اشاره دارد.

قدم پنجم: تشخیص، نه فقط تعویض!

• نکته بسیار مهم: کد خطا به شما می‌گوید کدام سیستم دچار مشکل شده، اما لزوماً نمی‌گوید کدام قطعه خراب است. برای مثال، کد خطای سنسور اکسیژن ممکن است به دلیل خرابی خود سنسور، مشکل در سیم‌کشی، یا حتی نشتی در اگزوز باشد.
• یک تعمیرکار ماهر، پس از خواندن کد، بررسی‌های بیشتری انجام می‌دهد تا ریشه اصلی مشکل را پیدا کند. از تعویض قطعه فقط بر اساس کد خطا خودداری کنید، زیرا ممکن است هزینه اضافی روی دست شما بگذارد و مشکل اصلی پابرجا بماند.

قدم ششم: پس از تعمیر. پس از رفع عیب، تعمیرکار کد خطا را از حافظه ECU پاک می‌کند و چراغ چک خاموش می‌شود. اگر مشکل به درستی حل شده باشد، چراغ دیگر روشن نخواهد شد.

نکات مهم هنگام روشن شدن چراغ چک

• اگر چراغ به‌صورت ثابت روشن است، خودرو را می‌توانید با احتیاط تا تعمیرگاه برسانید.
• اگر چراغ چشمک‌زن است، نشان‌دهنده نقص جدی در احتراق است؛ بهتر است فوراً توقف کرده تا از آسیب به کاتالیزور جلوگیری شود.
• همواره با دیاگ مناسب و بروزرسانی نرم‌افزار ECU اقدام به خواندن خطا کنید، نه صرفاً پاک کردن آن.
• پاک کردن خطا بدون رفع علت واقعی فقط به‌صورت موقت چراغ را خاموش می‌کند و ممکن است به آسیب‌های پرهزینه منجر شود.

«اگر ابزار یا دانش فنی در دسترس ندارید، تیم کارشناسی خودرو سیار می‌تواند در محل خودروی شما را بررسی و کد خطاها را تفسیر کند.»

جمع بندی

در نهایت بیشترین علت روشن شدن چراغ چک شامل خرابی سنسور اکسیژن، خرابی کوئل یا شمع‌ها، ایراد در سنسورهای MAF یا MAP، انسداد نسبی مبدل کاتالیزوری، یا نشتی درپوش باک سوخت است. در بسیاری از موارد، خودرو وارد حالت اضطراری (Limp Mode) می‌شود تا از آسیب به قطعات گران‌قیمت مانند کاتالیزور جلوگیری کند.

کلید طلایی برای رمزگشایی از این هشدار، استفاده از دستگاه دیاگ توسط یک متخصص است. حدس و گمان و آزمون و خطا نه تنها زمان‌بر است، بلکه می‌تواند به تعویض قطعات سالم و تحمیل هزینه‌های غیرضروری منجر شود. کدهای خطای ثبت شده در حافظه ECU، نقشه راه دقیقی را برای یافتن منشأ اصلی مشکل فراهم می‌کنند.

در نهایت، به چراغ چک به چشم یک دوست و مشاور فنی نگاه کنید، نه یک دشمن. این چراغ فرصتی است برای پیشگیری از یک مشکل بزرگ‌تر. با اقدام به موقع و تشخیص صحیح، می‌توانید سلامت فنی خودروی خود را تضمین کرده، در هزینه‌ها صرفه‌جویی کنید و با آرامش خاطر به رانندگی ادامه دهید.

مقالاتی که میتواند برای شما مفید باشد:

• علت روشن شدن چراغ abs
• علت روشن نشدن ماشین
• علت استارت نخوردن ماشین
• راهنمای خرید خودرو دست دوم